Riskli Yapı Raporu Nasıl Alınır? Adım Adım Riskli Yapı Tespiti

Riskli yapı tespiti kime yaptırılır, hangi belgeler gerekir, tüm komşuların onayı şart mı, rapor ne kadar sürer ve 15 günlük itiraz süresi nasıl işler? Kentsel dönüşümün ilk adımı.

Riskli yapı raporu, binanızın deprem gibi afetlerde can ve mal güvenliği açısından risk taşıyıp taşımadığını gösteren resmî teknik rapordur ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'nın lisans verdiği kurum veya kuruluşlar tarafından hazırlanır. Kat maliklerinden tek birinin başvurusu yeterlidir; tüm komşuların onayı gerekmez. Rapor kesinleşmeden kentsel dönüşüm kira yardımı, Yarısı Bizden veya 3 milyon TL'lik dönüşüm kredisi gibi desteklerin hiçbirinden yararlanılamaz.

Riskli yapı tespiti kimlere yaptırılır?

Tespiti yalnızca Bakanlıkça lisanslandırılmış kurum ve kuruluşlar yapabilir. Bunlar arasında lisanslı mühendislik firmaları, bazı yapı denetim kuruluşları ve üniversiteler bulunur. Lisanslı kuruluş listesine Bakanlığın internet sitesinden ulaşabilirsiniz.

İBB'nin Hızlı Tarama çalışması da riskli yapı raporu yerine geçmez. Hızlı tarama binanın risk düzeyi hakkında ön fikir verir; resmî süreç için yine lisanslı kuruluş raporu gerekir.

Gerekli belgeler

Başvuru sırasında genellikle şunlar istenir:

• Riskli yapı tespiti talep dilekçesi,
• Güncel tapu kaydı (e-Devlet'ten alınabilir),
• Kimlik fotokopisi,
• Varsa binanın mimari ve statik projeleri, yapı ruhsatı veya iskân belgesi.

Malikin kendisi yerine kanuni temsilcisi de başvurabilir; bu durumda yetki belgesi istenir.

Adım adım süreç

1. Lisanslı kuruluş seçimi: Birkaç lisanslı kuruluştan teklif alın, sözleşme imzalayın.
2. Yerinde inceleme: Uzmanlar binaya gelir; taşıyıcı elemanlardan karot (beton numunesi) alınır, donatı tespiti yapılır, zemin bilgileri toplanır.
3. Laboratuvar ve analiz: Numuneler test edilir, binanın yönetmeliğe göre performansı hesaplanır.
4. Rapor ve onay: Kuruluş raporu Bakanlığın ilgili birimine sunar; rapor incelenir.
5. Tapuya şerh ve bildirim: Bina riskli bulunursa tapu kaydına riskli yapı şerhi işlenir. Maliklere e-Devlet üzerinden bildirim yapılır, tespit tutanağı binaya asılır ve muhtarlıkta ilan edilir.
6. İtiraz süresi: Bildirimden itibaren 15 gün içinde itiraz edilebilir. İtiraz yapılmazsa veya reddedilirse karar kesinleşir.

Ücreti ne kadar, kim öder?

Riskli yapı tespitinin masrafı kural olarak hak sahiplerine aittir. Ücret resmî bir tarifeyle sabitlenmemiştir; binanın büyüklüğüne, kat sayısına, alınacak numune sayısına ve kuruluşa göre değişir. Bu yüzden birden fazla teklif almak ve teklifin karot, laboratuvar ve rapor ücretlerini kapsayıp kapsamadığını sormak önemlidir. Ücret genellikle kat malikleri arasında paylaştırılır.

Ekonomik güçlük içindeki hak sahipleri için idarenin tespiti kendisi yaptırabildiği veya destek sağlayabildiği durumlar vardır; bulunduğunuz ildeki Bakanlık il müdürlüğüne sorun.

Rapora itiraz nasıl yapılır?

Rapor sonucuna katılmayan malikler, bildirim tarihinden itibaren 15 gün içinde Bakanlık il müdürlüğüne veya yetki devredilmişse ilgili idareye dilekçeyle itiraz edebilir. İtiraz, teknik heyet tarafından incelenir. Ayrıca idari yargıda iptal davası açma imkânı vardır. Süreler hak düşürücü olduğu için bildirimi aldığınız gün takvime not edin ve gerekiyorsa bir avukata danışın.

Rapor çıktıktan sonra ne olur?

Karar kesinleşince maliklere binayı boşaltmaları için süre verilir. Bu noktadan sonra şu destekler gündeme gelir:

• Kira yardımı: Tahliyeden sonra bir yıl içinde başvurulmalıdır. Tutarlar için kentsel dönüşüm kira yardımı ne kadar yazımıza bakın.
• Yarısı Bizden (İstanbul): Hibe, kredi ve taşınma desteği. Ayrıntılar Yarısı Bizden kampanyası yazımızda.
• 3 milyon TL dönüşüm kredisi: Aylık %0,69 faizli, 180 ay vadeli kredi. Şartlar için 3 milyon TL kentsel dönüşüm kredisi yazımızı okuyun.
• Kat malikleriyle karar: 6306 sayılı Kanun'a göre riskli yapılarda yeniden yapım kararı için arsa payına göre salt çoğunluk yeterlidir.

Taşınmak mı, dönüşümü beklemek mi?

Bazı malikler inşaat süresince kirada oturmak yerine yeni bir ev satın almayı tercih eder. Bu tercih, kira yardımının kirayı karşılamadığı büyük şehirlerde daha sık görülür. Yeni bir ev için ne kadar kredi kullanabileceğinizi ve bankaların teklifleri arasındaki farkı aşağıdan görebilirsiniz:

Deprem güvenliği yüksek bir ev seçerken nelere bakmanız gerektiğini depreme dayanıklı ev alma yazımızda anlattık.

Sık sorulan sorular