Depreme Dayanıklı Ev Almak İçin Öneriler

Yapım yılı, zemin, yönetmelik, yapı denetimi, tapudaki şerhler… Depreme dayanıklı ev alırken neye bakmalı? Uzmana gitmeden yapabileceğiniz kontroller.

Depreme dayanıklı bir ev almak için en önemli adımlar şunlardır: binanın hangi deprem yönetmeliğine göre yapıldığını öğrenmek, ruhsat, yapı denetimi ve iskân belgelerini kontrol etmek, zemin ve bölgenin deprem tehlikesini araştırmak, tapudaki şerhlere bakmak ve şüphe varsa bağımsız bir mühendis incelemesi yaptırmak. Hiçbir belge binanın kesin olarak sağlam olduğunu tek başına kanıtlamaz; ama bu kontroller riski belirgin şekilde azaltır.

1. Yapım yılı ve yönetmelik

Türkiye'de deprem yönetmelikleri zaman içinde sıkılaştırıldı. Bugün yürürlükte olan Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği, 18 Mart 2018'de yayımlandı ve 1 Ocak 2019'da yürürlüğe girdi; 2007 tarihli yönetmeliğin yerini aldı. Genel bir kural olarak yeni yönetmeliğe göre projelendirilmiş binalar, daha eski kurallarla yapılanlara göre daha güncel tasarım ilkelerine tabidir.

Yapım yılı tek başına yeterli değildir: eski ama iyi yapılmış bir bina da, yeni ama denetimsiz yapılmış bir bina da olabilir. Ancak yapım yılı, hangi soruları sormanız gerektiğini belirler.

2. Belgeleri kontrol edin

• Yapı ruhsatı ve onaylı proje: Binanın ruhsata ve projeye uygun yapılıp yapılmadığı, belediyenin imar arşivinden incelenebilir.
• Yapı denetim: 2001'den sonra yürürlüğe giren yapı denetimi sistemiyle birlikte binaların inşaatı lisanslı yapı denetim kuruluşlarınca denetlenir. Hangi kuruluşun denetlediğini öğrenin.
• Yapı kullanma izni (iskân): Binanın tamamlandığını ve ruhsata uygunluğunun idarece kabul edildiğini gösterir. Ayrıntılar için İskân Nedir, Nasıl Alınır? yazısına bakın.

3. Bölgenin deprem tehlikesi ve zemin

AFAD'ın Türkiye Deprem Tehlike Haritası, adres bazında yer hareketi düzeyine dair fikir verir. Bununla birlikte harita bir tehlike haritasıdır; binanın riskini göstermez. Riski belirleyen, o tehlikeye karşı binanın nasıl yapıldığıdır.

Zemin de en az bina kadar önemlidir. Dolgu alanlar, dere yatakları ve yeraltı su seviyesinin yüksek olduğu bölgeler ek dikkat gerektirir. Binanın zemin etüdü raporu belediyedeki ruhsat dosyasında bulunabilir.

4. Tapu kayıtlarına bakın

e-Devlet'teki tapu bilgileri ekranında taşınmazın şerh ve beyanlarını görebilirsiniz. 6306 sayılı Kanun kapsamında daha önce risk tespiti yapılmışsa tapuya "riskli yapı" şerhi düşülür. Şerh olmaması binanın sağlam olduğu anlamına gelmez; yalnızca resmî bir tespit yapılmadığını gösterir.

5. Binayı gözle inceleyin

Uzman olmasanız da şu işaretler size fikir verir:

• Kolon ve kirişlerde belirgin çatlaklar, demirlerin görünmesi, paslanma izleri,
• Bodrum ve zemin katta nem, su sızıntısı veya rutubet,
• Zemin katta dükkân açmak için kolon kesilmiş ya da duvar kaldırılmış olması,
• Binanın komşu binalarla bitişik ve farklı yüksekliklerde olması,
• Sonradan eklenmiş kaçak katlar.

6. Bağımsız mühendis incelemesi

Şüpheli durumlarda bir inşaat mühendisine veya Bakanlıkça lisanslandırılmış bir kuruluşa inceleme yaptırabilirsiniz. Resmî riskli yapı tespiti, lisanslı kuruluşlar ve bazı üniversiteler tarafından yapılır; tek bir kat maliki bile başvurabilir. Satın almadan önce satıcıdan izin alarak beton dayanımı ve donatı incelemesi yaptırmak, büyük bir yatırım öncesinde makul bir maliyettir. Apartmanlarda bu tür testler ortak alanlara dokunabileceği için yönetimin de bilgilendirilmesi gerekebilir. Satıcı her türlü incelemeye karşı çıkıyorsa bunu da değerlendirmenize bir veri olarak ekleyin.

7. Kredi ve sigorta tarafı

Bankanın ekspertiz raporu binanın değerini belirler, ancak bir deprem güvenliği raporu değildir. Raporda yine de yapım yılı, iskân durumu ve yapı tarzı gibi önemli bilgiler yer alır. Neye bakmanız gerektiğini Ekspertiz Raporunda Nelere Dikkat Etmelisiniz? yazısında anlattık. Satın aldığınız ev için DASK poliçesini tapudan önce kendi adınıza yaptırmayı unutmayın.

Genel satın alma kontrolleri için Ev Alırken Nelere Dikkat Edilmeli yazımıza da göz atabilirsiniz.

Sık sorulan sorular