Krediye kefil olursanız neyden sorumlu olursunuz? Adi ve müteselsil kefalet farkı, el yazısı şartı, eş rızası ve kefil olmadan önce bilmeniz gerekenler.
Krediye kefil olmak, borçlu ödemezse borcu sizin ödemeyi kabul etmeniz demektir. Bankalar çoğunlukla müteselsil kefalet ister; bu durumda borçlu taksiti geciktirip ihtara rağmen ödemezse banka doğrudan size başvurabilir. Kefalet bir "imza yardımı" değil, sizi yıllarca bağlayabilecek bir borç taahhüdüdür.
Kefalet nedir?
Türk Borçlar Kanunu'na göre kefalet, kefilin borçlunun borcunu ödememesinin sonuçlarından alacaklıya karşı sorumlu olmayı üstlendiği bir sözleşmedir. Kefil, borç ödendiğinde ya da kefaletin sona erdiği durumlar oluştuğunda sorumluluktan kurtulur.
Kefaletin geçerli olması için şekil şartları
Kanun, kişileri düşünmeden verilen imzalara karşı korumak için sıkı şekil kuralları koyar (TBK m. 583):
- Kefalet yazılı olmalıdır.
- Kefilin sorumlu olacağı azami tutar ve kefalet tarihi belirtilmelidir.
- Azami tutar, tarih ve kefaletin müteselsil olduğu gibi bilgiler kefilin kendi el yazısıyla yazılmalıdır.
Bu unsurlardan biri eksikse kefalet genellikle geçersiz sayılır. Bankalar bu nedenle kefalet belgesinde ilgili alanları kefile elle doldurtur.
Eşin yazılı rızası
Evliyseniz kefil olabilmeniz için kural olarak eşinizin yazılı rızası gerekir (TBK m. 584). Rıza, kefalet sözleşmesi kurulurken ya da en geç o anda verilmelidir; sonradan verilen onay kefaleti genellikle geçerli hale getirmez. Mahkemece ayrılık kararı verilmişse veya eşler yasal olarak ayrı yaşıyorsa bu şart aranmaz.
Kanunda bazı istisnalar da vardır. Örneğin ticaret siciline kayıtlı işletme sahiplerinin işletmeleriyle, esnaf ve sanatkârların mesleki faaliyetleriyle ilgili kefaletlerinde ve bazı kooperatif ile faiz destekli kredilerde eş rızası aranmaz.
Adi kefalet ile müteselsil kefalet farkı
| Adi kefalet | Müteselsil kefalet | |
|---|---|---|
| Banka kime önce başvurur? | Önce borçluya | Doğrudan kefile başvurabilir |
| Kefile gitme şartı | Borçlu hakkında kesin aciz belgesi, iflas, konkordato mehli gibi durumlar | Borçlunun temerrüdü ve ihtarın sonuçsuz kalması ya da açıkça ödeme güçsüzlüğü |
| Bankalarda yaygınlık | Az | Çok yaygın |
Kısacası müteselsil kefil, pratikte borçluya çok yakın bir konumdadır. Borçlunun malları olsa bile banka önce onlara gitmek zorunda değildir.
Kefil olarak riskleriniz
- Takip ve haciz: Borç ödenmezse adınıza icra takibi başlatılabilir; maaşınıza ve mallarınıza haciz konabilir. Ayrıntılar için haciz işlemleri yazımıza bakabilirsiniz.
- Kredi notu: Kefil olduğunuz kredi risk raporunuzda görünür ve kendi kredi başvurularınızda limitinizi daraltabilir.
- Faiz ve masraflar: Azami tutar sınırı içinde kalmak kaydıyla takip masrafları ve gecikme faizlerinden de sorumlu tutulabilirsiniz.
Kefil borcu öderse ne olur?
Bankaya ödeme yapan kefil, ödediği miktar oranında bankanın borçluya karşı haklarına geçer (TBK m. 596). Yani ödediğiniz parayı borçludan geri isteyebilirsiniz. Ancak borçlu zaten ödeme güçlüğündeyse bu hakkı kullanmak uzun ve zor bir süreç olabilir.
Kefalet ne zaman sona erer?
Borç tamamen ödendiğinde kefalet de sona erer. Ayrıca kanun, gerçek kişilerin verdiği kefaletlerin sözleşmenin kurulmasından itibaren on yıl geçince kendiliğinden sona ereceğini düzenler; bu sürenin uzatılması ancak kanundaki şekil şartlarıyla mümkündür.
Konut kredisinde kefil neden istenir?
Konut kredisinde ev zaten bankaya ipotek edildiği için her başvuruda kefil istenmez. Bankalar kefili çoğunlukla başvuranın geliri yetersiz kaldığında, gelir belgelenemediğinde veya kredi geçmişi zayıf olduğunda talep eder. Bu durumda kefilin geliri ve kredi notu da incelenir. Kefil olmayı kabul ederseniz, sizden de gelir belgesi ve kimlik bilgileri istenecek, risk raporunuz sorgulanacaktır. İpotek olsa bile, evin satışı borcu karşılamazsa kalan kısım için kefile başvurulabileceğini unutmayın.
Kefil olmadan önce kendinize sorun
- Borçlunun ödeyememesi halinde bu borcu ben ödeyebilir miyim?
- Kefalet belgesindeki azami tutar ve süre ne?
- Kefalet adi mi, müteselsil mi?
- Kendi ev alma planlarımı nasıl etkiler?
Sık sorulan sorular
Kefil olduğum krediyi borçlu ödemezse ne olur?
Müteselsil kefaletteyseniz, borçlunun gecikmesi ve ihtarın sonuçsuz kalması halinde banka doğrudan sizden talep edebilir ve icra takibi başlatabilir.
Eşimin onayı olmadan kefil olabilir miyim?
Kanun kural olarak evli kişilerin kefaletinde eşin yazılı rızasını arar. Ticari ve mesleki faaliyetlerle ilgili bazı kefaletler gibi istisnalar vardır.
Kefil olduğum borcu ödersem parayı geri alabilir miyim?
Evet, ödediğiniz tutar kadar bankanın haklarına geçersiniz ve bu tutarı borçludan isteyebilirsiniz.