Haciz İşlemleri

Borç ödenmeyince haciz nasıl işler? Haczedilemeyen mallar, maaş haczi oranı, haline münasip ev kuralı, aile konutu ve ipotekli evde haciz durumu.

Haciz, borcunu ödemeyen kişinin mallarına, alacaklarına veya maaşına icra dairesi aracılığıyla el konulmasıdır. Alacaklı önce icra takibi başlatır; borçlu ödeme emrine süresinde itiraz etmez veya borcu ödemezse takip kesinleşir ve haciz aşamasına geçilir. Ancak kanun, borçlunun ve ailesinin yaşamını sürdürebilmesi için bazı malları ve gelirleri hacizden korur.

Haciz süreci nasıl ilerler?

1. Takip başlatılır: Alacaklı, icra dairesine başvurarak takip açar.
2. Ödeme emri gönderilir: Borçluya ödeme ve itiraz için süre tanınır.
3. Takip kesinleşir: İtiraz edilmez ya da itiraz kaldırılırsa takip kesinleşir.
4. Haciz uygulanır: Banka hesapları, maaş, araç, taşınmaz ve diğer mallar üzerine haciz konabilir.
5. Satış: Haczedilen mallar, borç ödenmezse icra yoluyla satılabilir.

Banka kredilerinde ise süreç genellikle önce borcun muaccel hale getirilmesiyle başlar. Taksitleri aksatmanın sonuçlarını ev kredisi taksiti gecikirse ne olur yazımızda ayrıntılı anlattık.

Haczedilemeyen mallar

İcra ve İflas Kanunu'nun 82. maddesi, haczedilemeyecek mal ve hakları sayar. Başlıcaları şunlardır:

• Devlet malları,
• Borçlunun mesleğini sürdürmesi için gerekli araç gereçler,
• Ailenin birlikte kullandığı ev eşyaları (değerli eşya, para, altın ve lüks eşya hariç),
• Borçlu ve ailesinin bir süre geçinmesine yetecek yiyecek ve yakacak,
• Bedensel zarar nedeniyle alınan tazminatlar,
• Öğrenci bursları,
• Borçlunun haline münasip evi.

"Haline münasip ev" kuralı

Kanun, borçlunun ve ailesinin oturacağı, durumuna uygun bir evi hacizden korur. Ancak bu koruma sınırsız değildir:

• Evin değeri borçlunun ihtiyacını aşıyorsa ev satılabilir; satış bedelinden borçluya durumuna uygun bir ev alabileceği kadar para bırakılır, kalan kısım alacaklıya ödenir.
• Borç, o evin bedelinden doğmuşsa (örneğin evi almak için kullanılan kredi) bu koruma genellikle uygulanmaz.
• Borçlu, evine haciz konduğunu öğrendiği tarihten itibaren kural olarak 7 gün içinde icra mahkemesine şikâyet yoluyla haczedilmezlik iddiasında bulunmalıdır.

Bu konuda karar icra mahkemesine aittir ve somut duruma göre değişir.

Maaş haczi

Maaş, ücret ve benzeri gelirlerde icra müdürü önce borçlunun ve ailesinin geçimi için gerekli tutarı ayırır; kanuna göre haciz, kalan kısmın dörtte birinden az olamaz. Uygulamada genellikle maaşın dörtte biri kesilir. Birden fazla maaş haczi varsa sıraya konur ve önceki haciz bitmeden sonraki kesintiye başlanmaz.

Kanun, haczedilemeyen mallar konusunda borç doğmadan önce verilen "haciz yapılabilir" taahhütlerini geçersiz sayar. Örneğin kredi sözleşmesine maaşın tamamının haczine izin veren bir hüküm konması, icra yoluyla haciz için tek başına yeterli değildir.

Aile konutu ve haciz

Tapuya konan aile konutu şerhi, eşin rızası olmadan evin satılmasını veya ipotek edilmesini engellemeye yöneliktir; alacaklının haciz koymasını ve icra yoluyla satışı ise tek başına engellemez. Şerh sahibi eş, şartları varsa ihalenin feshini isteyebilir.

İpotekli evde haciz

Konut kredisiyle alınan ev genellikle bankaya ipoteklidir. Kredi ödenmezse banka çoğu zaman haciz yerine ipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla takip başlatır. Bu durumda evi kendi rızanızla teminat gösterdiğiniz için haline münasip ev korumasından yararlanmak genellikle mümkün olmaz. İpotek ve haciz arasındaki farkları konutlarda ipotek, haciz ve intifa hakkı yazımızda bulabilirsiniz.

Haczedilen evi almak

İcradan satılan bir evi satın almayı düşünüyorsanız, kredi kullanma koşulları farklıdır. İcradan ev alırken konut kredisi yazımız bu süreci adım adım anlatır.

Sık sorulan sorular