Kira depozitosu en fazla ne kadar olabilir, nasıl korunur, ne zaman ve hangi şartlarla iade edilir? TBK 342 kuralları ve kesinti yapılabilecek durumlar.
Depozito (kanundaki adıyla güvence), kiracının kira sözleşmesinden doğan borçlarını ödememesi veya eve zarar vermesi ihtimaline karşı ev sahibine verdiği teminattır. Türk Borçlar Kanunu'nun 342. maddesine göre konut kiralarında depozito en fazla 3 aylık kira bedeli olabilir. Sözleşme sona erdiğinde kiracının kira, fatura veya hasar borcu yoksa depozito kiracıya geri verilir.
Depozito ne kadar olabilir?
Kanun konut ve çatılı iş yeri kiralarında üst sınırı açıkça belirler: 3 aylık kira bedeli. Örneğin aylık kira 20.000 TL ise depozito en fazla 60.000 TL olabilir. Sözleşmede daha yüksek bir depozito yazılmış olsa bile, 3 aylık kirayı aşan kısım kiracı aleyhine geçerli sayılmaz ve kiracı bu fazlayı geri isteyebilir.
Depozito para olabileceği gibi kıymetli evrak (ör. çek, senet) şeklinde de verilebilir.
Depozito nasıl korunur?
Kanunun öngördüğü yöntem şudur:
- Depozito para olarak verilecekse kiracı, bu parayı ev sahibinin onayı olmadan çekilemeyecek şekilde bir bankada vadeli tasarruf hesabına yatırır.
- Kıymetli evrak söz konusuysa bir bankaya depo edilir.
- Banka, depozitoyu ancak iki tarafın rızasıyla, kesinleşmiş bir icra takibine veya kesinleşmiş bir mahkeme kararına dayanarak geri verebilir.
Bu yöntemin avantajı, paranın vadeli hesapta faiz getirmesi ve iki tarafın da tek başına parayı çekememesidir. Uygulamada ise depozitonun çoğu zaman doğrudan ev sahibine ödendiği görülür. Bu durumda da 3 aylık sınır geçerlidir; ödemeyi mutlaka banka üzerinden yapıp açıklamaya "depozito" yazmanız ispat açısından önemlidir.
Depozito ne zaman iade edilir?
Kira sözleşmesi sona erip ev teslim edildiğinde, kiracının sözleşmeden doğan bir borcu yoksa depozitonun iadesi gerekir. Vadeli hesap yönteminde kanun ayrıca bir süre öngörür: Ev sahibi, sözleşmenin bitiminden itibaren 3 ay içinde kiracıya karşı kira sözleşmesiyle ilgili bir dava açtığını veya icra takibi başlattığını bankaya yazılı olarak bildirmezse, banka kiracının talebi üzerine depozitoyu kiracıya geri vermek zorundadır.
Depozitodan hangi kesintiler yapılabilir?
- Ödenmemiş kira bedelleri,
- Kiracıya ait ödenmemiş fatura ve aidat borçları,
- Olağan kullanımı aşan hasarlar (kırık kapı, yanık parke, sökülmüş dolap vb.).
Olağan kullanım sonucu oluşan eskime için kesinti yapılamaz. Kanuna göre kiracı, sözleşmeye uygun kullanım nedeniyle oluşan eskime ve yıpranmalardan sorumlu değildir. Duvar boyasının zamanla solması, halı izleri veya küçük vida delikleri genellikle bu kapsamda değerlendirilir.
Ev sahibi depozitoyu vermezse ne yapılır?
- Yazılı talepte bulunun. Ev sahibine noter, iadeli taahhütlü posta veya e-posta gibi ispatlanabilir bir yolla iade talebinizi bildirin.
- Arabulucuya başvurun. Kira ilişkisinden doğan uyuşmazlıklarda dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur.
- Anlaşma olmazsa dava veya icra yolu. Arabuluculukta anlaşma sağlanamazsa sulh hukuk mahkemesinde dava açılabilir veya icra takibi başlatılabilir.
Bu süreçte bir avukattan destek almanız, özellikle tutar yüksekse faydalı olur.
Depozito ve kira artışı
Kanun, kira arttıkça depozitonun da artırılması gerektiğine dair bir kural koymaz. Depozitonun yeniden belirlenmesi ancak tarafların anlaşmasıyla mümkündür ve yeni tutar da güncel kiranın 3 katını aşamaz.
Kısa özet
| Konu | Kural |
|---|---|
| Üst sınır | 3 aylık kira bedeli |
| Saklama yöntemi | Ev sahibinin onayı olmadan çekilemeyen vadeli hesap |
| Kesinti | Ödenmemiş kira, fatura, olağan dışı hasar |
| Kesinti yapılamayan | Olağan kullanımdan doğan eskime |
Kiracı olarak ödeyeceğiniz diğer kalemler için kiracının ödediği masraflar, sözleşme öncesi verilen ödemeler için ise ev kiralarken ne kadar kapora verilir yazılarımıza göz atabilirsiniz. Kiracı ve ev sahibinin diğer hakları için kiracı ve ev sahibi hakları yazımız da yol gösterir.
Sık sorulan sorular
Kira depozitosu en fazla ne kadar olabilir?
Türk Borçlar Kanunu'na göre konut kiralarında depozito en fazla 3 aylık kira bedeli olabilir. Bunu aşan kısım kiracı aleyhine geçerli değildir.
Ev sahibi depozitodan boya parası kesebilir mi?
Olağan kullanım sonucu oluşan eskime için kesinti yapılamaz. Olağan kullanımı aşan bir kirlenme veya hasar varsa onarım masrafı depozitodan karşılanabilir.
Depozito iade edilmezse ne yapılmalı?
Önce ispatlanabilir bir yolla yazılı talepte bulunun. Sonuç alamazsanız zorunlu arabuluculuğa başvurup anlaşma olmazsa dava veya icra yoluna gidebilirsiniz.